Boleslas BIEGAS (1877-1954) La danse du mépris, circa 1922-1925 Huile sur carton marouflé sur toile signée en bas à droite « B. Biegas ». Au dos sur une étiquette à l'encre : « 1937 APM/87 danse du mépris, 1937 » 99 x 75 cm Provenance : - Atelier de l'artiste légué à la Société Historique et Littéraire Polonaise de Paris (1954) - Galerie Jan Krugier, Genève, acquise auprès de la précédente au début des années 1970 - Galerie Valois, Paris, acquise auprès de la précédente au début des années 1980 - « Vente atelier Boleslas Biegas » Me Pierre Cornette de Saint Cyr, 30 juin 1987, Hôtel Drouot, n° 70, reproduit en couleurs. - Collection particulière Un avis d'inclusion dans le catalogue raisonné du Comité Biegas avec le soutien de la Société Historique et Littéraire Polonaise (SHLP), signé par Monsieur Xavier Deryng et Madame Anna Czarnocka, sera remis à l'acquéreur. Boleslas Biegas a peint ses premiers tableaux sphériques probablement à partir de 1912. Guillaume Apollinaire, à l’occasion de son exposition organisée du 21 juin au 5 juillet par l’Amicale des Arts, au Théâtre Femina, avenue des Champs Élysées, insistait dans L’Intransigeant du 28 juin, sur les éléments circulaires dans ses peintures : « Le firmament où sa ferveur l’élève est peuplé d’êtres aux couleurs symboliques, aux formes belles et simples, auxquels l’artiste imprime le mouvement mélodieux des sphères. Cet art élevé, qu’il faut rattacher à l’art religieux, est digne d’arrêter l’attention ». Ce n’est qu’au lendemain de la première guerre mondiale que l’appellation sphérisme sera formulée par Biegas, lors de sa participation à l’Exposition des artistes Peintres et Sculpteurs Polonais au profit des Mutilés de l’Armée Polonaise en France, ouverte au public le 30 novembre 1918 dans le Palais du Comte Nicolas Potocki, 27 avenue de Friedland. Biegas avait envoyé 49 peintures et 7 sculptures. Dans le catalogue de l’exposition, 6 oeuvres sont précédées de la mention « Invention de Biegas des tableaux sphériques ». Biegas peindra plus d’une centaine de tableaux sphériques qu’il présentera au Salon d’Automne de 1919, et aux Salon des Indépendants en 1920, 1921, 1922 et 1923, et surtout au Pavillon de Magny, situé au numéro 55 de l’Avenue Victor Hugo. Cette exposition entièrement consacrée au sphérisme, n’avait malheureusement pas fait l’objet d’un catalogue. Plusieurs articles permettent néanmoins d’établir qu’elle eut lieu du 20 mars au début du mois de mai 1919 et qu’elle comportait une quarantaine de peintures. Le sphérisme connu alors un réel retentissement au sein de la scène artistique parisienne comme en témoignent les articles de Pascal Forthuny, Michel Georges-Michel, Gustave Kahn, Louis Vauxcelles ou Claude Chauvière. Le chroniqueur artistique de l’Eclair titrait ainsi son article du 20 mars : « Art ou mystification ? Le cubisme est mort ! Nous connaissons maintenant le « sphérisme »… qui nous ferait presque regretter son prédécesseur ! ». Dans l’Heure du 19 Mai, Claude Chauvière titrait son article « Rond-Rond » et définissait Biegas comme le « champion » du cercle : « Biegas voit tout en rond et il l’explique logiquement : la terre est ronde, la lune est ronde : l’homme a des circonvolutions au cerveau, la circulation du sang et le chemin de fer de ceinture qui font le mouvement circulaire uniforme ; les ménisques concaves ou convexes des liquides ; l’embryon sphéroïde ; le son qui se propage par ondes, la sensibilité qui est projetée et perçue par ondes, etc… ». Jusqu’en 1914, Biegas n’avait manifesté aucun intérêt pour les mouvements du corps humain. Après la première guerre mondiale, la danse occupera, au contraire une place privilégiée aussi bien dans le sphérisme que dans la Mystique de l’Infini. La Danse du Mépris illustre parfaitement ces nouvelles orientations de l’art de Biegas, qui suscitent des rapprochements encore peu explorés. Au début des années 1920, Biegas fut très lié avec le danseur américain Paul Swan, « The Most Beautiful Man in the World »(1) qui avait connu beaucoup de succès avec Isadora Duncan, et qui animait les soirées données dans son atelier de la rue de Bagneux. Biegas connaissait également très bien Jan Reszke qui avait été sollicité par Vaclav Nijinsky en 1919 pour obtenir la nationalité polonaise. Nijinsky réalisera à partir de 1917 des dessins basés sur des cercles qui présentent des parentés étonnantes, pour certains d’entre eux, avec le Sphérisme. Il est difficile de dater avec précision la Danse du Mépris, car contrairement à ses sculptures, Biegas, s’il signait ses peintures, ne les datait jamais. On peut supposer que la Danse du Mépris a été réalisée vers 1922-1925, car après 1925, Biegas n’exposera plus que des tableaux de la Mystique de l’Infini. Xavier Deryng ENGLISH : Boleslas Biegas probably began painting his first spherical paintings in1912. Guillaume Apollinaire, on the occasion of his exhibition organized from the 21st of June to the 5th of July by the Amicale des Arts, in the Femina Theatre avenue des Champs Élysées, remarked on the circular elements in his paintings in L’Intrangiseant dated June 28th : “The firmament to which his fervor raises him is populated by beings in symbolic colors, in beautiful and simple shapes to which the artist imprints his melodious spherical movement. This elevated art, that should be linked with religious art, is worthy of attention”. Biegas will only start using the term “sphérisme” after WWI, during his participation at the Exposition des artistes Peintres et Sculpteurs Polonais, a fundraiser for the Polish soldiers wounded in France, open to the public on November 30th, 1918 in the Palace of the Count Nicolas Potocki, 27 avenue de Friedland, and to which Biegas had sent 49 paintings and 7 sculptures. In the catalog of the exhibition, 6 pieces are preceded by the statement “Biegas’s invention of spherical paintings”. Biegas painted more than a hundred spherical paintings which he presented at the Salon d’Automne of 1919, at the Salon des Indépendants in 1920, 1921, 1922 and 1923, and especially at the Pavillon de Magny, located 55 avenue Victor Hugo. Unfortunately, no catalog of this exhibition entirely dedicated to spherism was ever published. However, several articles make it possible to establish that it took place from the 20th of March to the beginning of May 1919 and that it included about forty paintings. Spherism had a real impact on the Parisian artistic scene then, as shown by the articles from Pascal Forthuny, Michel Georges-Michel, Gustave Kahn, Louis Vauxcelles and Claude Chauvière. L’Éclair’s columnist entitled his article dated March 20th : “Art or mystification ? Cubism is dead ! We now know “spherism”…which would almost make us regret its predecessor!” In l’Heure dated May 19th, Claude Chauvière entitles his article “Round-Round” and defined Biegas as “the master of circles” : “Biegas sees everything round and he explains it logically : the Earth is round, the moon is round : humans have brain convolutions, blood circulation and the belt-railway make the circular motion uniform ; liquids’ concave or convex menisci ; the spheroidal embryo ; the sound that spreads through waves, sensibility which is projected and perceived through waves, etc…” Until 1914, Biegas had not shown any kind of interest for the motion of the human body. After WWI, dance occupied a special place in spherism, as well as in the Mystique de l’Infini. The Danse du Mépris perfectly illustrates Biegas’ art’s new orientation, which gave rise to connections that had not yet been explored. In the early 20’s, Biegas was very close to the American dancer Paul Swan “ The Most Beautiful Man in the World”(1) who was very successful with Isadora Duncan and animated his parties in his studio on rue Bagneux. Biegas also knew Jan Reszke, who was approached by Vaclav Nijinsky in 1919 to get Polish citizenship. Starting in 1917, Nijinsky realized drawings based on circles that present, for some of them, astonishing kinship with Spherism. It is difficult to date the Danse du Mépris with precision because Biegas signed his paintings but never dated them, unlike his sculptures. We can assume that the Danse du Mépris was painted around 1922-1925 because after 1925, Biegas only exposed paintings from the Mystique de l’Infini. Xavier Deryng -- POLSKI : Boleslas BIEGAS (1877-1954) Taniec Pogardy Olej na tekturze przyklejonej na płótnie Sygnowany p.d. “B. Biegas” 99 x 75 cm Pochodzenie: - Spuścizna po artyście, Towarzystwo Historyczno-Literackie, Paryż (1954). - Galeria Jan Krugier, Genewa, zakup na początku lat 70. - Galeria Valois, Paryż, zakup na początku lat 80. - Atelier Bolesława Biegasa (1877-1954), Rzeźby i obrazy, Aukcja w Hôtel Drouot, sala nr 9, wtorek 30 czerwca 1987, Pierre Cornette de Saint-Cyr i Jean Pierre Camard, nr 70. Ilustrowany w katalogu. Bolesław Biegas najprawdopodobniej zaczyna malować obrazy sferyczne w 1912. Guillaume Apollinaire, przy okazji wystawy zorganizowanej przez Amicale des Arts od 21 czerwca do 5 lipca w Teatrze Femina przy Polach Elizejskich, tak pisze o okrągłych elementach Biegasa w gazecie Intransigeant z 28 czerwca: « Firmament, do którego wznosi go zapał pełen jest symbolicznych kolorów, pięknych i prostych form, którym artysta nadaje melodyjny ruch kul. Ta wzniosła sztuka, którą należałoby związać ze sztuką religijną, jest godna uwagi”. Biegas zaczyna używać nazwy sferyzm dopiero po I wojnie światowej, przy okazji Wystawy na rzecz Armii Polskiej, która odbywa się w 1918 roku w pałacu Mikołaja Potockiego mieszczącym się przy avenue Friedland. Biegas wystawia na niej 49 obrazów i 7 rzeźb. Katalog wystawy przedstawia 6 dzieł jako “wynalazek obrazów sferycznych przez Biegasa”. Biegas namalował ponad sto obrazów sferycznych, które wystawia na Salonie Jesiennym w 1919 i na Salonie Niezależnych w 1920, 1921, 1922 i 1923, głównie w Pawilonie Magny przy 55 Avenue Victor Hugo. Wystawa ta, poświęcona sferyzmowi, niestety nie doczekała się katalogu. Dzięki artykułom prasowym wiemy, że ma ona miejsce od 20 marca do początku maja 1919 i że pokazano na niej około 40 obrazów. Sferyzm został zauważony na paryskiej scenie artystycznej, czemu dowodzą artykuły Pascala Forthuny, Michela Georges-Michel, Gustave’a Kahn, Louis Vauxcelles czy Claude’a Chauvière. Tytuł artykułu artystycznej kroniki gazety Eclair z 20 marca to “Sztuka czy mistyfikacja? Kubizm nie żyje! Poznajemy teraz „sferyzm”, który niemalże sprawi, że będziemy żałować jego poprzednika”. W Heure z 19 maja Claude Chauvière publikuje artykuł “Rond-Rond” (“Okrągły-Okrągły”), w którym definiuje Biegasa jako “mistrza” okręgu : “Biegas wszystko widzi okrągłe i logicznie to tłumaczy: Ziemia jest okrągła, księżyc jest okrągły: człowiek ma zwoje mózgowe, krążącą krew i paryski pociąg okrężny (le chemin de fer de ceinture), które poruszają się jednostajnym ruchem okrężnym; wklęsłe i wypukłe meniski cieczy; sferoidalny zarodek; dźwięk rozchodzący się falami, wrażliwość wyrażana przez fale, itp…” Aż do 1914 Biegas nie interesuje się ruchami ciała ludzkiego. Dopiero po I Wojnie Światowej taniec stanie się jednym z ważnych tematów w jego twórczości sferycznej i w Mistyce Nieskończoności. Taniec Pogardy jest doskonałym przykładem tych nowych orientacji w sztuce Biegasa, które dają początek nowym poszukiwaniom. Na początku lat 20 Biegas poznaje amerykańskiego tancerza Paula Swana, “Najpiękniejszego Człowieka Świata” , który wraz z Isadorą Duncan odnosi wiele sukcesów, i który ożywia wieczorki odbywające się w jej atelier przy ulicy Bagneux. Biegas zna też bardzo dobrze Jana Reszkego, którego Wacław Niżyński prosi o pomoc w otrzymaniu polskiej narodowości w 1919 roku. Niżyński stworzył po 1917 roku rysunki na bazie kół, z których niektóre przypominają dzieła Biegasa. Biegas, w przeciwieństwie do rzeźb, nigdy nie datował obrazów, przez co trudno przypisać Tańcowi Pogardy konkretną datę powstania. Możemy przypuszczać, że powstał on w latach 1922-1925; później Biegas wystawiać już będzie jedynie obrazy z cyklu Mistyki nieskończoności. Certyfikat włączenia do katalogu raisonné malarstwa Bolesława Biegasa Komitetu Biegasa przy wsparciu Polskiego Towarzysta Historyczno-Literackiego w Paryżu podpisany przez Pana Xaviera Derynga i Panią Annę Czarnocką zostanie wydany kupującemu. Xavier Deryng